Szalunek słupa: rodzaje, dobór sklejki i prawidłowe szalowanie słupów żelbetowych
Jak prawidłowo zaszalować słup żelbetowy: rodzaje szalunków, dobór sklejki filmowanej na lico, opanowanie parcia betonu oraz rozszalowanie i pielęgnacja płyt.
Słup jest jednym z trudniejszych elementów do zaszalowania. Jest smukły i wysoki, a świeży beton wywiera u jego podstawy duże parcie boczne, zwłaszcza przy szybkim tempie betonowania. Do tego lico słupa często zostaje na widoku, więc każda nierówność płyty odbije się na powierzchni betonu. W tym elemencie dobór płyty licowej waży więcej niż sam system szalunkowy.
Polski rynek SERP dla "szalunku słupa" to niemal w całości oferty wynajmu i sprzedaży systemów (szalunki tracone, tuby kartonowe, panele belkowe). Brakuje przewodnika producenta sklejki o tym, jaki materiał licowy faktycznie założyć na słup. Stąd ten artykuł.
Rodzaje szalunków słupów
Trzy podejścia obejmują większość budów. Wybór zależy od wysokości słupa, wymaganego lica i liczby powtórzeń.
| Rodzaj | Jak działa | Do czego | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Tradycyjny ze sklejki na rygle | Sklejka filmowana na ryglach i ściągach, docinana na wymiar słupa | Nietypowe przekroje, deskowanie słupów na miarę, wielokrotny użytek płyty | Więcej pracy ręcznej; wymaga staranności przy uszczelnieniu krawędzi |
| Systemowy panelowy (belkowy) | Gotowe panele słupowe z regulacją przekroju i zamkami | Powtarzalne przekroje, szybkie cykle, duże ekipy | Mniej elastyczny przy nietypowych wymiarach; koszt wynajmu |
| Tracony (tubowy okrągły, BX) | Forma jednorazowa: tuba kartonowa lub element żelbetowy zostaje w konstrukcji | Słupy okrągłe, ograniczony dostęp, brak rozszalowania | Brak odzysku materiału; lico zależne od formy |
W wariancie tradycyjnym i systemowym element stykający się z betonem jest ten sam: cienka płyta sklejki filmowanej. To ona zostawia ślad na licu słupa.
Parcie betonu w słupie
Słup ma małą powierzchnię, ale dużą wysokość. Przy szybkim betonowaniu świeża mieszanka nie zdąży związać, zanim dojdzie kolejna warstwa, i słup zachowuje się jak słup cieczy: parcie u podstawy rośnie wprost z wysokością i z tempem betonowania. Dlatego rygle i ściągi zagęszcza się ku dołowi, a nie rozkłada równomiernie. Projekt szalunku, rozstaw ściągów i dopuszczalne tempo betonowania należą do konstruktora i kierownika budowy, nie do ogólnej tabeli.
Dobór sklejki licowej
Bazą dla słupów jest 18 mm sklejka filmowana. Przy słupach wysokich, betonowanych szybko, opłaca się 21 mm: większa grubość ogranicza ugięcie płyty między ryglami, a więc i falowanie lica. Największy wpływ na trwałość ma jednak nie lico, lecz krawędź. Każde cięcie na budowie otwiera bok płyty — tam film fenolowy już nie chroni i woda z betonu wchodzi między warstwy. Uszczelnienie krawędzi cięcia farbą wodoodporną zaraz po docięciu to pojedyncza czynność, która najbardziej wydłuża życie płyty.
Klasa kleju a liczba cykli
O liczbie betonowań decyduje klej rdzenia, nie sam film. Warto te dwie rzeczy rozróżnić: film fenolowy to powierzchnia dająca lico, a klej to żywica spajająca forniry wewnątrz płyty.
| Płyta | Klej rdzenia | Klasa / EN 636 | Cykle (maks.) | Kiedy |
|---|---|---|---|---|
| Form Basic | WBP melaminowy (żywica MUF, standardowa zawartość) | klasa 2 / EN 636-2 | do 10 | Typowe słupy, umiarkowany odzysk |
| Form Extra | WBP melaminowy (żywica MUF o wyższej zawartości melaminy) | klasa 2 / EN 636-2 | do 15 | Więcej cykli, trudniejsze warunki |
| Pro Form | WBP fenolowy (PF) | klasa 3 / EN 636-3 | do 20 | Beton architektoniczny, wysoka rotacja |
Melamina to tutaj żywica melaminowo-mocznikowo-formaldehydowa (MUF) rdzenia, a nie laminat dekoracyjny z mebli ani grubszy film. Wyższa liczba cykli Form Extra w porównaniu z Form Basic nie bierze się z cięższego lica. Obie płyty mają ten sam film fenolowy, a różnica jest w kleju: formuła MUF o wyższej zawartości melaminy, bardziej odporna na warunki budowy, plus ściślejsza selekcja forniru. Do słupów z licem architektonicznym i wieloma cyklami wybierz klej fenolowy Pro Form (EN 636-3, do 20 cykli). Form Basic i Form Extra pozostają płytami klasy 2, dobrymi do większości słupów, ale nie należy ich opisywać jako klasy 3.
Lico architektoniczne słupa
Beton licowy na słupie wybacza najmniej, bo słup zwykle stoi na widoku. Gładkie, szczelne lico daje połączenie filmu fenolowego i staranności szalowania: równe styki płyt, zafazowane lub uszczelnione krawędzie, brak przecieków zaczynu na połączeniach. Tam, gdzie styk płyt jest nieszczelny, na betonie zostanie grat albo smuga. Dla porównania klas i doborów materiału przyda się nasz przewodnik o płycie szalunkowej.
Montaż, pion i środek antyadhezyjny
Słup trzeba ustawić w pionie i utrzymać go w pionie przez całe betonowanie. Służą do tego zastrzały i ściągi; pion kontroluje się przed i w trakcie betonowania, bo świeży beton potrafi odepchnąć nieusztywniony szalunek. Środek antyadhezyjny nanosi się cienko i równo na całe lico: za dużo plami beton i daje pory, za mało pozwala betonowi przywrzeć i zrywa film przy rozszalowaniu.
Rozszalowanie i pielęgnacja
Z naszych dostaw na rynek polski widać, że to nie najtwardsza płyta daje najwięcej cykli, tylko staranne rozszalowanie. Pracuj klinami, nigdy łomem opartym o lico płyty — dźwignia na filmie nacina go, a od nacięcia zaczyna się odklejanie. Po zdjęciu szalunku płyty układa się płasko, sucho i pod przykryciem, a krawędzie cięcia uszczelnia ponownie. Kto traktuje rozszalowanie jako pracę precyzyjną, a nie siłową, ten doprowadza płyty filmowane do górnej granicy ich żywotności. Pełną rutynę opisuje przewodnik o sklejce szalunkowej, a klasy odporności porównuje wpis o sklejce wodoodpornej (EN 636-2 vs 636-3).
Typowe problemy lica (w ujęciu budowy)
Gdy lico słupa wychodzi gorzej, niż zakładano, przyczyna leży zwykle w praktyce na budowie albo w składowaniu, nie w płycie. Pęcznienie krawędzi może wskazywać na nieuszczelnioną krawędź cięcia lub płytę, która leżała mokra w magazynie; najpierw sprawdź transport i składowanie. Wypaczenie cienkiej płyty to fizyka wilgoci po wyjściu z fabryki, nie wada produkcyjna. Raki i pory na licu wynikają z niedostatecznego wibrowania i nierównego środka antyadhezyjnego. Drobne pustki wewnątrz sklejki mieszczą się w normie wyrobu i nie są wadami. Odróżnienie przyczyny z budowy od przyczyny z fabryki pozwala nie odrzucać dobrych płyt i nie powtarzać tego samego błędu przy kolejnym betonowaniu.
O Vinawood
Vinawood produkuje sklejkę w Wietnamie od 1992 roku i wysyła ponad 5000 kontenerów rocznie na ponad 55 rynków. Gama sklejki filmowanej do szalunków, od Form Basic, przez Form Extra, po fenolowy Pro Form, jest robiona pod beton: lico fenolowe, krawędzie uszczelnione fabrycznie, kontrola każdej płyty. Dla rynku europejskiego pracujemy w formacie 2500×1250 mm. Po wycenę bezpośrednio z fabryki, z dokumentacją zgodności CE EN 13986, napisz do naszego działu sprzedaży.
Category
how-to
